Automatische concepten

Birdscore

(Jeroen van Westen and Michael Pestel, Amstelpark Amsterdam for Zone2Source) 2018 Het Amstelpark is oorspronkelijk ontworpen als een raamwerk van planten en bomen van over heel de wereld voor een tuinbouw tentoonstelling. Als zodanig is het een voorbeeld van onze aankomst in het Antropoceen, het tijdperk waarin de impact van de mens op haar omgeving zo groot is dat die geologisch en ecologisch blijvend zichtbaar is. Een onderscheidend en genuanceerd beeld van deze werkelijkheid is een eerste stap naar een duurzame verhouding met, en tussen alle levensvormen en leefomgevingen op deze planeet. Vanuit onze bijna 25 jarige ervaringen in projecten die zijn gericht op vogels, vogelgeluiden en uitgestorven vogels stelden we voor deze context een installatie/soundscape voor in het Glazen Huis: BirdScape. Vanuit dit vertrekpunt onderzochten we het Amstelpark in een reeks performances met behulp van BirdGrid, een cilindrisch perspectief met een driedimensionaal orthogonaal grid de blik richtend op bomen en planten die locaties vertegenwoordigen waar vogelsoorten zijn uitgestorven sinds 1600. Wij zoeken naar manieren om geluiden te laten horen die niet meer klinken, beelden op te roepen die er niet meer zijn. In ons onderzoek benaderen we Natuur vanuit verschillende invalshoeken/kenvormen: wetenschap, kunst, muziek, en het alledaagse. We wisselen van culturele positie met de vogels waar we ons op richten. Natuurlijk weten we dat we eigenlijk niet de vogels bestuderen, maar de taal van onze cultuur die wordt gebruikt om de rol van vogels in ons leven te begrijpen, en onze rol in hun leven.

Zeetuin 

 (Jeroen van Westen – Anne Ausloos (ism Koos de Muinck (componist), Michael Pestel (dwarsfluit) en Miek Zwamborn (gedicht), Allert van Westen (geluid)), Schelphoek, Bewaerschole) 01-09-2018 Er ligt daar een getijdentuin, verscholen in dat grote betonnen blok. Het is niet ver, maar te ver om te zwemmen, het water net te diep om heen te lopen. Dat blok is een caisson, een ‘zinkstuk’, dat leeg drijvend naar de plaats gebracht kan worden. Ze werden gebouwd voor de landing bij Normandië, en in 1953 vandaar gehaald om de grote gaten in de dijken te vullen na de stormvloed van februari 1953. De drie die we daar voor ons zien liggen kregen het grootste stroomgat niet dicht, de dijk werd verlegd. Niemand heeft de tuin in het caisson aangelegd of bijgehouden. Het is een echte Zeetuin. Na vijf jaar onderzoek nar de wereld tussen zoet en zout geven aanleiding om te denken dat wanneer zout de reden was voor de eerste kolonisten om zich hier te vestigen, zout nog steeds een belangrijke culturele bron zou kunnen/zou moeten zijn. En misschien is dat wel zo zonder we ons dat realiseren. Voor één dag werden bezoekers vriendelijk uitgenodigd om in een klein bootje te stappen dat ze bracht naar de zeetuin om die zelf te zien, te ruiken, te horen. Hen werd gevraagd om ieder en koptelefoon op te zetten om hun luisteren scherper te maken, om de kleinste geluiden  in de tuin te kunnen horen. Aangekomen bij de tuin werd het bootje opgevangen door twee zwijgende gidsen die de boot al wadend rustig door de tuin heen voerden. soundscape staat nog niet op internet

SUSPENSIE/SUSPENSION

  (Anne Ausloos – Jeroen van Westen , Bewaerschole) 1 september 2018 Bijzondere hervertoning van een video die we maakten in 1999. Tijdens het onderzoek voor Balanceren tussen Zoet en Zout moesten we regelmatig denken aan dit oudere werk. De eerste keer toen we op zoek waren naar hoe zout zichtbaar is tijdens het bezinken van in suspensie gebrachte (zoute) klei in glazen accubakken. Een ‘modderige’ wereld verandert in algentuinen met verbazingwekkende kleuren. In de film Suspensie zie je het omgekeerde, een perfecte okerrode bol zwevend in helder water verliest vorm en verdwijnt in een rode mist. Later dachten we opnieuw aan de video. We zaten op de dijk bij Schelphoek, uitkijkend over de Schelde en zagen de caissons die het grote gat niet konden sluiten. Later lukte het meer landinwaarts wel. Caissons zijn drijvende betonnen bakken, die eenmaal in positie worden afgezonken. Precies op dat moment tussen drijven en gezonken is er een kort moment van zweven: suspensie! We hebben de originele opnames laten digitaliseren en restaureerden beeld en geluid (theatraal, maar natuurlijk), en toonden de film van de ‘stervende bol’ in een donkere kamer, een segment van de voor de gelegenheid door SBB opengestelde caisson in de huidige dijk.

Omloop van de Kloostermop

 (Zeeuws Museum, Middelburg) 2018 Anne Ausloos – Jeroen van Westen 15 mei t/m 30 september In de middeleeuwse muren van de abdij te Middelburg zie je her en der glanzende bakstenen. Beeldend kunstenaars Anne Ausloos en Jeroen van Westen doen onderzoek naar hoe zoet en zout zich uitdrukken in landschap en cultuur. Als experimenteel archeologen onderzochten zij waarom sommige kloostermoppen glanzen en wat deze stenen vertellen over de geschiedenis van het Zeeuwse landschap en haar bewoners. Zij nemen de bezoeker van het Zeeuws Museum mee op een reis door de abdij. Van buiten naar binnen, van zaal naar fundament. Zaterdag 26 mei om 13.30 uur en Zaterdag 15 september om 13.30 uur Rondleiding van Anne Ausloos en Jeroen van Westen door de abdij in Middelburg. Duur: 1 uur Aanmelden via rondleidingen@zeeuwsmuseum.nl link naar podcast achterhalen

Zinnenbeeld

(Vechtpark, Hardenberg 2017-18 (for Gemeente Hardenberg) uitvoering door JobArt Vijf grote keien, geïnspireerd op de zwerfkeien aangevoerd uit noordelijker streken door de gletsjers in ‘recente’ ijstijden. Groter dan levensgroot, en ontworpen met de vijf zintuigen in gedachten. Ieder op een eigen plak in het park, samen het lint van de Vecht volgend. Het is als een sterrenbeeld, een uitnodigende route. Een aanzet om het landschap zintuiglijker te beleven. Ook is het een speelse uitdaging om de keien zelf te proeven, te ruiken, aan te raken, ze misschien zelfs te beklimmen (kijk uit wat je doet:-) Gevoel is een kei die niet helemaal in evenwicht blijft, de subtiele verschuivingen zijn een extra uitdaging voor ‘boulderaars’. 

Trasbak Kievitshoeve

(Anne Ausloos – Jeroen van Westen, Kievitshoeve – Bewaerschole) spring 2018 Het is niet eenvoudig om te leven op een eiland in een estuarium. Zoet water is schaars, het grondwater is meestal brak, je moet regenwater ‘oogsten’. Zo was het eeuwenlang op Schouwen-Duiveland in het estuarium van de Schelde. In 1930 kwam er een waterleiding, maar pas na de stormvloed van 1953 ging iedereen over. Plotseling stopte een belangrijk onderdeel van de culturele historie, zo specifiek voor eilanden! Van het een op het andere moment verdwenen de putten en de regenbakken/waterkelders/cisternes/verseputten/trasbakken/hollestelles. Ze werden gedempt, gesloopt, afgedekt, en vergeten! Klimaatverandering leidt tot langere periodes van droogte in lente en zomer, met af en toe een hoosbui die gewoon wordt afgevoerd. Het lijkt tijd om een oude traditie te doen herleven. Wij ontmoetten de eigenaren van de Kievitshoeve die de oude trasbak in ere hadden hersteld toen ze er 20 jaar gelden kwamen wonen. Ze spraken erover om hem weer eens schoon te maken en om er meer dakoppervlak op aan te sluiten. Wij boden ons aan om de kelder schoon te maken, als we dat in alle rust konden doen. Steeds goed kijkend, overdenkend, en het materiaal mochten verzamelen dat we zouden vinden op de bodem. Het was een bijzondere ervaring

Geese of the World 

(mini-symposium Artisbibliotheek Amsterdam; presentatie Oology, Miek Zwamborn) 20 december 2017 Een lezing als bijdrage aan een mini-symposium ter gelegenheid van het verschijnen van Oology. Oology is  een bibliofiele publicatie van Miek Zwamborn in samenwerking met Jo Frenken, Sandra Merten en Rutger Emmelkamp.   Hans Mulder (Artis Bibliotheek, UvA) Introductie, eierenrapen en kievitspapier;  Jeroen van Westen (landschapskunstenaar) Het manuscript Geese of the World, een ‘ode aan de wetenschap’; Ab Baars (improvisator) I Op werk van componist/ornitholoog Olivier Messiaen geïnspireerde ontsnappende vogels uit klarinet, saxofoon en shakuhachi; Jan de Hond (conservator Rijksmuseum) – Struisvogeleieren uit de collectie van het Rijks; Rutger Emmelkamp ((kunstenaar, Knockvologan Studies)- Ei-experimenten; Ilja Nieuwland (KNAW) Dinosauruseieren; Bas Teunis (wetenschappelijk tekenaar) – Het ei, interpretatie en weergave: een spoedcursus wetenschappelijk tekenen; Miek Zwamborn (schrijver en kunstenaar) Bonte kraai, Zeekoet, Watersnip, gedichten uit Oology  Artis Bibliotheek | Plantage Middenlaan 45 |1018 DC Amsterdam link naar stukje over presentatie

Atelier X- Riviertakken, essay

 (IJssel) – 2017 a series of meetings for experts, local government and organizations to develop future scenario’s on climate adaptation for the river IJssel watershed. An even more active role is foreseen for the IJssel in the Dutch Delta. link naar essay (pdf) en publicatie werkboek

Horizont Grensmeander Vecht

(NL/BRD)  ism Henk Volkers (TienTorenplan – voor Provincie Overijssel/Waterschap Vechtstromen) 2018 Het winterbed van de Vecht is verbreed om meer ruimte voor water te maken. Niet alleen om redenen van waterveiligheid, maar ook om nieuwe kansen voor natuur te scheppen. Het is ene samenwerking tussen Duitsland en Nederland. Precies daar waar de dijk de landsgrens kruist hebben we de dijk iets verhoogd alsof er een terp in is opgenomen: een vluchtplaats voor hoog water. Op de terp een vloer, een balkon, alsof het recht uit de zandbodem is gestoken en ‘versteend’. Het lijkt op de patronen die we zagen toen grote machines de nieuwe meander groeven in de na de laatste ijstijd door de wind afgezette veelkleurige zanden. De kleuren zijn geoxideerde mineralen in die in de bodem zitten. Het balkon is gemaakt van stampbeton, een ‘droog’ beton dat er uit ziet alsof het zo met het zand uit de meander is gemaakt. publicatie

Terp voor een Toekomst, icw Curdin Tones

(for IJsselbiennale 2017, Zutphen) 2017 In het werk Terp voor een toekomst wordt een tientallen jaren oude gesloten vuilstort geïnterpreteerd als een eiland. Wanneer het zeeniveau blijft stijgen worden, ironisch genoeg, deze lagen vuil tegen 3017 misschien een leven sparende vluchtheuvel voor een kleine nederzetting. De Terp voor een Toekomst heet bezoekers welkom met een openbare infrastructuur voor een mogelijke toekomst. Het bestaat uit twee openbare pleintjes, een waterpomp, en een basaal (modernistisch) wegenpatroon. Signaalpalen markeren de uiteindes van de wegen, uitzichtspunten over het landschap en op een virtueel beeld waarin verleden, heden en toekomst over elkaar heen liggen. Deze 360° beelden zijn toegankelijk via een QR code op de palen, ze reflecteren op zeven kernthema’s: drinkwater, energie, onderdak, voedsel, werk, natuur, en gemeenschap. Tijdens de IJSSELBIENNALE 2017 herbergde de Terp een tijdelijke gemeenschap waarin werd gediscussieerd over maatschappij en klimaatverandering.  Deelnemers van de Rietveld academie onderzochten de meervoudige (mogelijke) identiteiten van op de Terp gevonden objecten als waren het fossielen van het Anthropoceen.  publicatie

Landschap in mijn hoofd/landscape in my mind- boegbeeld/figurehead

(Stichting Beeldruimte ism CBK-Drenthe) 2015 Met Boegbeeld wordt een rol als meester bedoeld in een open competitie voor kunstenaars in Drenthe en Overijssel, amateurs en professionals. Alle ingediende werken werden getoond. Het thema van de wedstrijd wordt over grote breedte bestreken door meesters in verschillende disciplines en stijlen. Zij beoordeelden de eerste ronde, en bezoekers van de tentoonstelling kozen ook een winnaar. De winnaars werden ‘gezel’ bij een meester die hen enkele maanden begeleidt naar nieuw werk voor een afsluitende tentoonstelling. Ook deze kende winnaars. zjkln was een van mijn twee gezellen, zij won de publieksprijs Overijssel!

Zwaartepunt: Zwerfkei – Findling – erratic

, een kleine veldgids voor artefacten (ArtOverijssel in HeartPool, Hengelo icw Frans Baake and Rudi Bastiaans) 2017 De digitale estafette-tentoonstelling ArtOverijssel.nl werd gestart in 2011 en afgesloten in 2017. In 2014 ging een virtueel stokje van Jeroen van Westen over naar Frans Baake. En in 2016 van Frans naar Rudi Bastiaans. Jeroen kent Frans, Frans kent Rudi, Rudi en Jeroen kennen elkaar niet. Hun gemeenschappelijke deler is het landschap als inspiratiebron. Op 2 oktober 2017 hebben zij ter voorbereiding van een gezamenlijke bijdrage aan de afsluitende tentoonstelling samen een dag doorgebracht net ten westen van Ambt Delden. De gekozen plek is het virtuele zwaartepunt van de driehoek die wordt gevormd door hun woonadressen.

Vledders hooilanden

(for Landschap Overijssel, Vledder) 2016- … Peter Hermens (landscape architect), Jeroen van Westen (cultural advisor) Verdwijnen en verschijnen Het Nederlandse landschap wordt intensief onderhouden. Het belangrijkste instrument is de waterbeheersing. In dit dicht bevolkte en intensief gebruikte landschap wordt vaak gejongleerd met uiteenlopende belangen. De Vledders hooilanden lijken wel een cultuurhistorisch reservaat, want zij ontsnapten grotendeels deze benadering. Gedeeltelijk door de ligging? Landschap Overijssel kan als natuurbeschermingsorganisatiede kans grijpen om echt terug te gaan naar een volstrekt natuurlijke waterhuishouding in tenminste een deel van het gebied. deze kans wordt breed en intensief besproken met bewoners  in het gebied en direct aangrenzend. Met respect voor het culturele verleden, zal het de natuur zijn die de hoofdrol speelt in de toekomst. Het is ene buitengewoon interessant experiment voor ecologen, hydrologen, én inwoners, inclusief planten en dieren. Iedere inwoner wordt waarnemer van binnen uit, het resultaat wordt een ‘gids’ van veranderingen: Verdwijnen & Verschijnen. Hoe ziet zo’n gids er uit? Allereerst middels het landschappelijk ontwerp het landschap zelf als leesbare gids, maar ook een publicatie die kan worden genoten in een leunstoel. link naar nieuwsbrief

Points of Departure, ism Anne Ausloos and Ton Haak

 (for PrairieArtPath, Matfield Green, Kansas USA) 2013-2017 Point of Departure is het resultaat van een onderzoeksproject. Sommige landschappen zijn episch, en zo wordt er vaak over de prairie gesproken: de mythe van “How the West was won”. Maar de subtiele schoonheid van dit ‘lege’ landschap kan waarschijnlijk beter dichterlijk gelezen worden. Het grote romantische verhaal van de cowboy is over; boeren is moeilijk, de veehouderij niet zonder problemen. Ooit bedekte de prairie 1/3 van de Verenigde Staten, nu is het in zijn min of meer oorspronkelijke vorm alleen nog herkenbaar in de Flint Hills in Kansas. Natuur wordt niet langer glorieus veroverd, maar met moeite beschermd. Het is precies die combinatie van cultuur -zo niet in verval dan toch in verandering- en natuur, die vraagt om nauwkeurig observeren en overdenken. “De kunstenaars ‘onderzochten’ de Flint Hills. Zij zochten naar locaties en bestaande situaties die hun verrasten of overweldigden, hen inspireerden om de artefacten nader te bezien die de blanke kolonisten en hun nazaten hebben achter gelaten. De veldgids toont de ‘verzameling’ virtual art die de kunstenaars samenstelden en kan worden gelezen als een routebeschrijving in augmented reality voor drie interessante tochten door Chase County. Maar iedereen rijdend of wandelend door de Flint Hills kan zulke verbazingwekkende aanleidingen ontdekken, en zijn of haar eigen dromen of betekenisvolle benadrukking in stelling brengen tot verdere verfraaiing van een eigen beeld van de realiteit.” (fragment intro fieldguide Ton Haak)

Water = Culture Napels

 lecture DADI department Universitá Vanvitelli 2016, essay – book 2019 Francesca Muzillo, professor aan de afdeling DADI van de Universitá Vanvitelli nodigde Henk Volkers en mij uit als makers van Waterblad voor een kleine, intense conferentie over retentie. Het was mede-georganiseerd door Anna Maione die haar master deed bij prof Muzillo over verschillende methodes van retentie vanuit (landschap)-architectonisch gezichtspunt. Bevestigd door de levendige conferentie heeft professor Muzillo het discours verder uitgebouwd, resulterend in een compact inspirerend boek met negen bijdragen. Er is door de uitgever (La scuola di Pitagora editrice) een e-book version beschikbaar gesteld voor deze website. link naar e-book

DIJKSTOEL ZURICH

 (Jeroen van Westen – Marije Schaafsma a.o. Zurich) 2015- … Met het woord Dijkstoel wordt een te onderhouden deel van de dijk aangeduid en ook een eenvoudig gebouw waarin gereedschappen en materialen voor dijkonderhoud worden opgeborgen. In Nederland word een hevige discussie gevoerd over hoe de kustverdediging flexibel aan te passen op de klimaatverandering. De ontdekking van een in de 18e eeuw voor iedereen opengestelde essaywedstrijd over de toekomst van de dijk bij Zurich (Friesland) heeft ons op het idee gebracht om een nieuwe uitnodiging te formuleren, maar dan namens de dijk, het dijklichaam dat niet weet het sterker moet worden, overslagbestendig, of beter helemaal kan verdwijnen. De Verlichtingsgedachte om de mogelijkheden via een open essaywedstrijd te onderzoeken lijkt erg op wat wij nu co-creatie noemen, en de wens om ook majeure projecten zo veel mogelijk bottom-up tot stand te laten komen. Dit vraagt beschikbaar stellen van informatie, en open staan voor ideeën zodat er een creatief proces op gang kan komen. Onze Dijkstoel komt in de Zurich Polder te staan, en wordt een podium waar wind, water, en essays vrij spel hebben. De eerste presentatie van een essay zal in de Dijkstoel plaats hebben. Een essay kan muziek zijn, theater, beeldende kunst, harde civiel techniek, maar bij voorkeur dat alles tegelijk! een digitaal archief van alle bijdragen is (alleen?) toegankelijk in de Dijkstoel. Het voorstel Dijkstoel Zurich is omarmd in de lokale gemeenschap, verwelkomt door Sense of Place, een liaison aangegaan met Marne Art, en, wanner het tot uitvoering komt dan zal dat in nauwe samenwerking met het Wetterskip zijn.

What if… – 2011

Expositie in Architectuurcentrum Rondeel, Deventer 23 september 2011 t/m 4 december 2011 Als beeldend kunstenaars met architecten en stedenbouwers samenwerken, kunnen verrassende resultaten ontstaan. Architectuurcentrum Rondeel vroeg vier kunstenaars op zoek te gaan naar een plek in de stad. Wat zou er zijn ontstaan als zij op die plek hun invloed hadden mogen laten gelden. De ideeën die uit dit bijzondere experiment voortkwamen, zijn te zien op de expositie ‘WHAT IF…’ Matthijs Bosman, Spacecowboys, Rob Voerman, Jeroen van Westen Download het boekje ‘What if’ (2,8 MB)

BEMMEL/ BEUNINGEN – Binnen/ Buiten 2011

Karaktervolle plekken in Gelderland Besloten dubbele offerte + ontwerp(en) In opdracht van: Provincie Gelderland In samenwerking met Theo Reitsema – niet gewonnen Opdrachtgever: “Bij de karaktervolle plek gaat het om het creatief inrichten van een plek in Gelderland. De plek krijgt betekenis, vertelt haar verhaal en toont haar identiteit.” Jeroen van Westen & Theo Reitsema: “Een plek ervaren is niet mogelijk zonder de wijsgerige vragen naar ons bestaan: wie, waar, waarom? Absolute voorwaarde om dit binnenperspectief ‘waar te nemen’ is even stilstaan, zitten, zijn. Waar de architectuur dit doet door ruimte te scheppen in letterlijke zin, daar zoekt de kunst naar vragen en betekenissen die in overdrachtelijke zin ruimte scheppen. In ons ontwerpproces zetten we die twee benaderingen gelijktijdig in, zoals ze uiteindelijk ook in de beleving alleen in samenhang bestaan. Wij willen helpen die voorwaarde te scheppen in het landschap in de vorm van op de zintuigen toegesneden ‘paviljoens’, uiteraard met aandacht voor alle andere zintuigen, synesthesie, in de uitvoering van het werk. We werken vanuit het landschap, daar vinden we materialen en vormen, kleur en textuur, daar ontmoeten we mensen en verhalen die het werk inspireren in de ontwerpfase, en het uiteindelijk ‘laden’ door het werk te gebruiken.”

Zaden en Sporen 2011

Transformatie van Orientarium Nieuw Hoornwijk In opdracht van NFI – RGD Het Orientarium Nieuw Hoornwijk is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met het verleden van de plek, met de toekomstige bewoners, en in het volle besef van de toekomst van de plek. Het buitenterrein is opgevat als een landschap, de werknemers van het NFI als bewoners, de natuur als mede auteur, die in de tijd het werk samen met de gebruikers verder vorm zou geven. Gerealiseerd in 2004, opgeheven in 2010, getransformeerd in ZADEN & SPOREN in 2011. Download hier de publicaties over het project:

Identiteit 2011

Pecha kucha voor: SHOWROOM 20×20: LOKAAL/LOCAL, CASA, OPA en G.A.N.G., Arnhem Binnen een tijdsbestek van 20 dia’s maal 20 seconden vertellen tien architecten, beeldend kunstenaars, ontwerpers en een theatermaker over hun werk. De tien sprekers van 20 x 20! tonen in woord en beeld dat het thema LOKAAL/LOCAL actueel is maar ook breed interpreteerbaar. Henry Alles – Peer Group/locatietheater, Wilbert de Haan – Nexit architecten, Heidi Linck – beeldende kunst, Yves Malysse – URA, architectenbureau, Pamela Musch – den Hartog-Musch, product-ontwerp, Selina Parr – mode-ontwerp, Rob Sweere – beeldende kunst, Hans Vermeulen – DUS architects, Erik Vos – HetLab, grafisch ontwerp, Jeroen van Westen – beeldende kunst.

Vliegwiel project A1 Zone

Door de provincie Overijssel uitgeschreven besloten competitie voor het ontwerpen van een groen transferium te Holten een haalbaarheidsonderzoek door de gemeente Rijssen-Holten naar het winnende plan. Drie teams zijn gevraagd een idee te vormen over programma, locatie en inrichtingsplan voor een Groen Transferium bij Holten. Het transferium dient in eerste instantie als overloop voor het parkeerterrein bij de hoofdingang van het Nationaal Park Sallandse Heuvelrug boven op ‘de berg’, en wil tegelijk teweeg brengen dat meer toeristen het dorp Holten -weer- weten te vinden. Drie teamleiders werden benoemd, die ieder een eigen team van drie personen mochten samenstellen (leider + 2). In het team moest beeldende kunst, architectuur en landschap vertegenwoordigd zijn. De drie teams bestonden uit: Lola (Peter Veenstra), landschapsarchitect Daan Roosegaarde, kunstenaar Bjarne Mastenbroek Search ZUS Architectenbureau John Kormeling, kunstenaar Ove Arup, ingenieursbureau Jeroen van Westen, kunstenaar Ed Joostin Bunk LANDLAB, landschapsarchitect Sandra Schuit ZIJAANZICHT, landschapsarchitect Theo Reitsema Reitsema&partners, architect Het winnende ontwerp van het team van Jeroen van Westen gaat uit van de visie ‘Haal de berg het dorp in’: Als de berg het dorp in komt, dan: wordt Holten aantrekkelijker profiteert Holten mee van natuurtoerisme kan De Kol een duurzame woonomgeving worden krijgen centrum en berg een bloeiende relatie leidt de oost-west route langs DE kwaliteiten van Holten wordt Holten bestemming in plaats van doorgangsdorp is Holten ook mooi vanaf de berg gezien komt een concept met veel flexibiliteit tot leven ontstaat ruimte voor nieuwe dromen en daden Download de kaart A1-Holterberg van het ontwerp (pdf). Download de samenvatting van het vliegwielproject Groen Transferium Holten (pdf). De gemeente Rijssen-Holten heeft de uitdaging van dit plan opgepakt en een haalbaarheidsonderzoek is gestart. Zie ook het vervolgproject GroenTransferium P+N Holten.

Elsenerbeek – Recreatieve Knoop 2005-2011

Vervolgopdracht De Elsenerbeek: DLG regio Oost Ism Grontmij Nadere uitwerking van het ontwerp voor de Elsenerbeek. Waar de Elsenerbeek de in/uitgang van Rijssen naar de Rijssenervallei kruist is ruimte gemaakt voor een echte ontmoeting met de beek. Op deze plek kan een portret van het landschap gemaakt worden waar stuwwallen, kwelwater en puinwaaier mens en natuur welkom heten.

Kwelwatertafels 2005-2011

Vervolgopdracht De Elsenerbeek: DLG regio Oost Nadere uitwerking van het ontwerp voor de Elsenerbeek. De directe aanleiding om de Elsenerbeek tot leven te wekken ligt in de aanwezigheid van bijzonder kwelwater in de Rijssenervallei. Het regenwater dat door de verschillende stuwwallen in de ondergrond is gezakt en na eeuwen weer aan de oppervlakte komt kan een zeer eigen milieu voor natuurlijke ontwikkeling vormen. Nu wordt het afgevoerd in sloten, straks mag het in een eigen stroomgebied het landschap weer mede vormen. Drie tafels met zetelblokken, alles van traditioneel in de regio gebruikt Bentheimer zandsteen markeren de loop op cruciale plaatsen. Water welt op uit de tafels waar bezoekers aan plaats kunnen nemen op blokken waarin de namen van de gebieden staan die het water aanvoeren naar de nieuwe Elsenerbeek. In juni 2011 werden twee van de uiteindelijk drie watertafels opgeleverd.

Inverse – Omkering en Gedicht 2009 –

Inverse begon in december 2009 tijdens een bezoek aan Gujarat (India). In deze deels woestijnachtige deelstaat van India, heeft water een heel andere betekenis en traditie dan in Nederland. Water: In Nederland hebben we er meer dan genoeg van. Veel regenachtige dagen en het meeste ervan vindt zijn weg naar de rivieren van de delta waar we in leven. Of beter gezegd; het meeste wordt de rivieren ingepompt, omdat een groot deel van ons land onder het rivier/zeeniveau ligt. Nederland is zeer bekwaam in pompen en dijken bouwen, maar recentelijk is ontdekt dat het niet altijd een goede zet is het water zo snel mogelijk naar zee te transporteren. In de afgelopen jaren zijn er door onderzoek nieuwe manieren gevonden om te voorkomen dat te veel water tegelijk in de lager gelegen delen van het land aankomt. Op die manier kunnen de pompen het beter bijhouden en wordt de grondwaterstand verbeterd. Het is spannend om deze culturele omslag, bijna een revolutie, mee te maken. Van het pompen en dijken bouwen gaan we over naar ruimte geven aan water. Van de vijand van het water naar vriend zijn van het water; misschien zelfs van functioneel naar relationeel? Vergelijkbare gedachten kwamen eerder omhoog in studie naar de acequia-cultuur in New Mexico, in het project Desert Passage. Reizen door Gujarat bracht een meer metafysische kant van het verhaal aan het licht: de relatie tussen mens, water, leven, de aarde, religie. Lees mee over de ervaringen en projecten tijdens trips naar India op de Framed Water Blog. “Water is nooit alleen functioneel in een woestijn. In een woestijn is water altijd vereerd.” – Parth Shah, architect, Ourpeopletree, Rajkot, Gujarat India Zie: An Eye for water.

Elsenerbeek – Draaideur 2005-2011

Vervolgopdracht De Elsenerbeek: DLG regio Oost Nadere uitwerking van het ontwerp voor de Elsenerbeek. Op de plaats waar de nieuwe beek een laat middeleeuwse markegrens, de Wal van Zuna, doorsnijdt. Er is gekozen voor een duidelijke confrontatie die de aandacht vestigt op het cultuurhistorisch monument en de belangrijke culturele beslissing om meer ruimte aan de natuur te geven. Op de snedes van het gedraaide deel van de Wal van Zuna staan de woorden LAND-VER-WEER-BINDING die op verschillende manieren, afhankelijk van de positie van de lezer in het landschap, per tweetal met elkaar verbonden kunnen worden. Het project is in 2011 opgeleverd.

Bovenloop van een laaglandbeek (De Hoef-2) 2003-2011

In een klein dorp, Heesch, werd in 2003 een nieuwe wijk (De Hoef-2) gepland. Duurzaamheid werd als doel gesteld, niet gedefinieerd als alternatieve energie en bouwmethodes, maar door het oorspronkelijke landschap als uitgangspunt te nemen en toe te werken naar een gemeenschapszin door een variatie in huizen. Een kunstenaar werd uitgenodigd om bij te dragen aan het scheppen van bewustzijn onder de nieuwe bewoners, bewustzijn van de positie van de nieuwe wijk in het omringende landschap, van de (culturele) historische elementen die de plaats en richting van de straten bepaalt, van het waterbeheer. De opdracht werd opgevat als een rol: de kunstenaar als een hoorbaar geweten, voorwaarden scheppend om de continuïteit van culturele verantwoordelijkheid ten opzichte van het natuurlijke landschap te onderzoeken en te begrijpen. In 2007 is een deel van de nieuwe wijk gebouwd. Straten zijn genoemd naar beeklopen die tot hetzelfde stroomgebied horen. Elk huis heeft een door de rivier geslepen steen, vergelijkbaar met het sediment van de Maas in de ondergrond van de wijk. In de kei de naam van een plant, insect of dier zoals die voorkomt in de biotoop van de bovenloop van een laaglandbeek. De eerste bewoners van de nieuwe huizen konden de namen kiezen waar ze van houden, zij kregen twee keien, een moet in de loop van de hemelwaterafvoer gelegd worden, de ander zal door hun naar een locatie in het park gebracht worden. Al het oppervlaktewater van de wijk, van huizen en straten loopt via een apart systeem naar een park in de wijk en dat groeit uitbundig, spontaan binnen een strenge verkaveling van een half sterrenbos.Het ontwerp van het park is geïnspireerd op de aanleg van oude lokale landgoederen. In een groenstrook tussen twee delen van de wijk zijn flats gebouwd voor soorten die nestgelegenheid zijn kwijtgeraakt. Deze vijf meter hoge constructies zijn gebouwd van restmateriaal en recycled plastics. Twee rotondes markeren de ingangen van de wijk, beide zijn gebouwd van prachtig gekleurde lokale bakstenen als kompassen die de kleine inclinatie tussen noordelijke en zuidelijke invalsweg subtiel zichtbaar maken. Een website (www.dehoef-2.nl ) is gebouwd met allerlei informatie over het voorafgaande en het huidige landschap, cultuur historische informatie, maar ook fietsroutes in de omgeving voor op een zonnige middag. In nauwe samenwerking met Stan Elings landschapsarchitectuur, Compositie 5 Stedenbouw, en mede dank zij vele gesprekken met lokale experts en toekomstige bewoners. Production: Jeroen van Westen, Steenatelier Johan Looije, Smile Plastics, Gemeente Bernheze

Zinnenbeeld 2012

In het voorstel voor het groen transferium P+N Holt& Berg wordt de koppeling tussen A1 en Nationaal Park Sallandse Heuvelrug in twee stappen vormgegeven. Stap 1: Haal de Berg Holten in, slecht de barrière van fabrieken en infrastructuur tussen dorpskern en Nationaal Park Holterenk. Een belangrijk onderdeel van stap 1 is het aantal routes op de Holterenk te vergroten. Stap 2: geef de routes tussen A1 en Nationaal Park vorm en ontvang de mensen op een plek dat ze het gevoel hebben op hun bestemming te zijn aangekomen. De directe samenhang tussen stap 1 en stap 2 zijn een serie grote zwerfkeien, in analogie aan de dikke steen zoals die op de markt in Holten ligt. De twee afritten van de A1 worden gemarkeerd met zulke keien. Vijf speciale keien, die ieder één zintuig in het bijzonder direct aanspreken, liggen op kruispunten van nieuwe routes over de enk. Als je bij een kei staat kun je altijd twee andere keien zien, zo de bezoeker verleidend om te zwerven over de enk op weg naar de hoofdingang van het Nationaal Park. De keien zijn ontworpen in samenwerking met klimmers en in overleg met bewoners en lokale middenstand. Samen vormen de keien een zinnenbeeld, een horizontaal baken in het landschap dat de band tussen Holten en ‘haar’ berg herstelt. Opdrachtgever: Gemeente Holten-Rijssen, mede mogelijk gemaakt door de Provincie Overijssel. Ontwerp i.s.m. Theo Reitsema, JobArt, organisatie Mothership BV, Rotterdam. Vervolg op GroenTransferium P+N Holten. Download het boekje Zinnenbeeld (pdf) waarin het ontwerpproces uitvoering is uitgewerkt. November 2012 oplevering definitief ontwerp. Juni 2013 definitief afblazen van Zinnenbeeld.

Eét Je Uitzicht 2011-2012

Lente ZAAIEN 21 april – Zomer OOGSTEN 23 juni – Herfst ETEN 13 oktober – Winter NATAFELEN 12 januari Kunstvereniging Diepenheim heeft een lange traditie met de combinatie kunst en landschap. Daar zijn al veel mooie en spraakmakende projecten uit voortgekomen, van de beeldenroutes in het verleden tot het project ‘A1’ (met de snelweg als rode draad) en – nu actueel – de aanleg van De Tuinen van Diepenheim. In samenwerking met de stichting Kunst en Openbare Ruimte en de provincie Overijssel voegde de Kunstvereniging in 2012 opnieuw een bijzonder project aan dit rijtje toe, waarbij het landschap in en rond Diepenheim centraal staat. ‘Eét je uitzicht’ is een onderzoek vorm gegeven door de curatoren Jeroen van Westen en Karina Hendriks naar de relaties tussen mens, landschap en voedsel. Het richt zich op de blinde vlek van de consument voor de herkomst van diens voedsel, en de rol die het landschap (als ‘voedselbank’) daarin vervult. Je kunt naar voedsel kijken als de bemiddelaar tussen mens en landschap: het landschap als uitdrukking van wat het lichaam eet; het lichaam als uitdrukking van het gegeten landschap. Op drie dagen, lente, zomer, herfst 2012, werden steeds vier verkenners één dag vier vierkante kilometer bij Diepenheim in gestuurd met de opdracht: “Dít is er te eten!”. Ondersteund door vragen als: Hoe smaakt dit? Welke maaltijd levert dit op? Welke poëzie brengt het voort, welke muziek? Welke economie, welke cultuur, welke natuur, welk lichaam? Vanuit achtergronden van kunst tot wetenschap, van kok tot boer, survival commando tot monnik, hebben de verkenners allemaal het landschap op voedingswaarde voor lichaam en/of geest onderzocht. Kunstenaar/kok Ernst Ruijgrok liep mee om gevonden voedsel en smaken vast te leggen in een kleine veldkeuken. Ieder veldonderzoek werd publiek gerapporteerd in de vorm van lezing/debat en exposities. Via o.a. een website en sociale media (Twitter, Facebook) is het proces nog te volgen. Het onderzoek stond onder leiding van twee curatoren: kunstenaar Jeroen van Westen en landschapsarchitect Karina Hendriks. Zie ook www.eetjeuitzicht.nl

GroenTransferium P+N Holten 2011-2013

In vervolg op het Vliegwielproject A1 Zone is een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd en opgeleverd. Dit onderzoek is vooral economisch van aard. Het vergelijkt de hoogte van investeringen met de te verwachten toename van werkgelegenheid en inwonersaantal. Tegelijkertijd zijn de schetsen hoe de berg Holten in te halen en de fasering daarvan getoetst aan onderzoek naar parkeerbehoefte, bestemmingsplan, en vergunningenbeleid. Hierop is een positieve waardering ontvangen van de gemeente Rijssen-Holten, en heeft de gemeente opdracht gegeven aan diverse technische bureaus om de verkeerskundige structuur verder uit te werken. Juni 2013 is duidelijk geworden dat die uitwerking zo ver afwijkt van wat het oorspronkelijke team heeft voorgesteld dat dit team zich publiekelijk distantieert van P+N Holt& Berg, met spijt! Team GTnpSH: Jeroen van Westen, Theo Reitsema, Ed Joosting Bunk, en Sandra Schuit. Download het haalbaarheidsonderzoek (pdf)

Sentinel 2013

Door Anne Ausloos en Jeroen van Westen (voorstel) De prairie is in essentie horizontaal. De rollende heuvels zijn een eindeloze zee van gras onder een grote hemel. Het is moeilijk afstanden in te schatten en koers te houden. Er zijn weinig herkenningspunten, met uitzondering van wat telecomantennes. In dit van nature horizontale landschap zijn de herkenningspunten de voormalige silo’s, cultuurtorens, architecturale interpuncties die verbindingen leggen tussen hemel en aarde. In hun verticale eenzaamheid stralen ze niet de kracht van een kasteel uit, maar zijn het eerder wachttorens, bewakers, de wachters van het land. Deze toren aan Highway 177 ten zuiden van Bazaar is een glimmende constructie van geglazuurde steen in rijke okertinten. Zijn de prairieheuvels niet in feite een vroegere zeebodem, met zout, zee en zand? Er loopt een barst van boven tot onder door de toren, de binnenkant met de buitenkant verbindend. De stenen waar de toren van gebouwd is zien eruit als nieuw, maar de barst maakt het verval pijnlijk duidelijk. Een glimmende ring aan de bovenrand van de toren eist de toren opnieuw op en geeft hem terug aan de gemeenschap. Een zacht schijnsel van binnen uit de toren lokt de voorbijganger ‘s nachts. Ga zitten, leun achterover, kijk naar de toren. Stap naar binnen, kijk naar binnen; naar buiten, observeer het land; de lucht, ontdek de tekst in de ring aan de bovenkant. Hoor hoe stemmen weerklinken in de Sentinel.

HerKenning Erf 201 (2013)

In opdracht van de Gemeente Kampen met ondersteuning van de Provincie Overijssel. Besloten prijsvraag onder de titel Kampen De Kloof. Met de komst van de A50, de Hanzelijn en de bypass breidt de IJsseldelta zich uit. De stad heeft nu twee fronten. Naast het bekende historische beeld aan de IJssel krijgt de stad bij Kampen-Zuid een nieuw gezicht. De nieuwe entree ligt binnen de dijkring die de stad al eeuwen beschermt. De middeleeuwse Zwartendijk, Hanzelijn en A50 omspannen samen honderden jaren cultuurgeschiedenis. Tijd voor de Kampenaren om het gebied weer te leren kennen en aantrekkelijk te maken voor de reiziger. Tijd voor de reiziger om de stad van haar nieuwe kant te herkennen. In HerKenning Erf 201 wordt gewezen op de landschappelijk winst (herkenbaarheid) van Kampen Zuid bij de komst van de Bypass. Verder is in dit voorstel van belang dat er gevraagd wordt om niet te bouwen tussen snelweg en Zwartendijk, omdat deze de dijkring waar Kampen op en binnen ligt sluit. Als er een manier is om de in de opdracht gevraagde leesbaarheid van de cultuurhistorie te garanderen dan is het niet bouwen tussen snelweg en dijk, dan blijft de dijk zichtbaar vanaf de weg, én vanaf het balkon dat het station Kampen Zuid is. Dit hele gebied wordt een echt stadserf, in lijn met de traditie van de Kamper Stadserven. De versnippering tussen op- en afritten en spoordijk wordt geheeld door die hoogteverschillen op te vatten als stroomruggen en prachtige stroomruggen toe te voegen in de restruimten. Door de seizoenen heen stroomt in het voorjaar een blauwe stroom van bolgewassen tussen de heuvels, en ’s zomers wuiven bijzondere grassen uit het hele Hanzegebied op de heuvels. ’s Winters liggen ze er als een helder vloeiende sculptuur. Een prachtige herkenbare entree voor Kampen Zuid. Volledig voorstel in samenwerking met Henk Volkers, zie HerKenning Erf 201 (download 6,6Mb)

Aanraakbaar 2013

In Enschede draait het ziekenhuis een kwartslag en wordt de hoofdingang gericht naar het centrum van de stad. Dat is een mooi gebaar dat om ruimte vraagt. Het stadsbestuur heeft besloten om een nieuw plein te maken boven de westelijke ingang van de parkeergarage waar de Beltstraat, de oude uitvalsweg van de stad, de Boulevard 1945, de huidige invalsweg voor het autoverkeer kruist. Deze aanpassing in de ruimtelijke structuur is een volgende stap in het verwijderen van de Boulevard 1945 als autoweg door de stad. Het nieuwe plein, het Koningsplein, wordt zo een ‘tegenpool’ van dat andere plein dat de knip heeft gezet in de Boulevard, het Van Heekplein. De stad wil het Van Heekplein en het Koningsplein niet alleen ruimtelijk elkaars tegenpolen laten zijn, maar ook in sfeer en heeft de kunst gevraagd mee te denken over de inrichting als en groen plein dat rust biedt, en een kunstwerk dat een oriëntatiepunt is voor de bezoekers van de stad en het ziekenhuis. Drie ‘bureau’s’ zijn uitgenodigd hun visie op de opdracht te geven. In de inzending AANRAAKBAAR staat het idee centraal om te ontwerpen vanuit de zintuiglijke waarneming van de plek en haar directe omgeving. Om over de opdracht te denken in termen als een compositie van betekenissen: zintuiglijk waarneembaar, ambachtelijk vervaardigd, in bijzondere materialen. Spannend is het dan om de vrijwel verdwenen stadsvilla’s te onderzoeken, om de relatie tussen onder en boven de grond te betrekken in nadenken over het plein, om je voor te stellen hoe straks verkeer en rust (verblijf) met elkaar gerealiseerd kunnen worden. En vooral, hoe het plein een eigen wereld kan zijn, een oase in de stad. De commissie selecteerde in juni 2013 één van de andere inzendingen.

Creative Creatures 2014

Creative Creatures is een serie teksten die ‘creative director’ Ton Haak schrijft over zijn ontmoetingen met kunstenaars en andere creatieve vrienden. Hij woont nu in Matfield Green – Kansas, officieel een ghost town, maar door mensen zoals hij en anderen met tomeloze energie en een veelheid aan ideeën groeit het uit naar een echte levendige ‘kunstkolonie’ in de prairie die daar nog grote delen echt open range is: wijds en onbegrensd terrein. Wij delen een lange geschiedenis en daar schrijft hij over, met dank aan Ton, een prachtig verhaal voor jullie om te lezen. Lees het verhaal Creative Creatures (pdf).

Bandage 2014-

Gewonde bomen, het stalen gaas vrijwel volkomen verdwenen in de bomen. Mensen kramden het hekwerk tegen de bomen, de bomen groeiden om het gaas. Van klei wordt verondersteld dat het helend is, men zegt dat de klei zich hecht aan een organisme, en letterlijk opzuigt wat er niet in hoort. Ontstekingen zouden snel genezen, en wonden dicht trekken. Ik weet het niet, maar ik neem klei, rol het uit, wankel met de plak in mijn armen naar een boom, sla de klei en mijzelf om de boom. Wanneer ik de plak er weer afneem, draag ik de slappe plaat mijn atelier in, daar keer ik hem binnenste buiten en monteer zorgvuldig een ring met de omgekeerde afdruk van de littekens van de boom naar buiten gekeerd. De ringen zijn gestookt, een paar in een veldoven, de meeste in een normale gasoven voor keramiek. Ze hebben verschillende diameters, diverse diktes, zijn lager of hoger. Deze verschillen resulteren in een eigen toon voor iedere ring die nu in feite stenen fossielen zijn van een genezingsproces dat nog doorgaat in de boom. De fossielen zijn bespeelbaar als een instrument dat qua klank doet denken aan een Indonesische gamelan. Met dank aan Anne Ausloos, Rob Muylaert en Curdin Tones

UNDERGROUND 2014

De India House Art Gallery in Pune bood als eerste gelegenheid om het hele project INVERSE te tonen. Parth Shah, architect in Rajkot, nam deel aan het onderzoek en schreef de volgende introductie op boek en tentoonstelling: “To the Dutch, as Jeroen mentions, water is something to be handled seriously & urgently, either to be gotten rid of or to be put to use. It is not a commodity that can be taken for granted and lived with in a leisurely way. For a person with such a cultural mindset to experience a unique Indian search for water deep within the ground – one that patiently seeks to hold water for use later on – must be perplexing indeed. This single thought, to me, marks the beginning of the journey that Jeroen so valiantly embarked upon about six years back. I am indeed happy to see his efforts come to fruition in this compilation of experiences with such painstaking and loving attention to detail. This show is Jeroen’s personal journey to India and, more importantly, a journey that reflects upon his conditioned response to water in the Netherlands, as well as his experiences with water in other parts of the world. We are fortunate that he allows us a glimpse of what the mind and body actually experiences in a space as enigmatic as a stepwell… enclosing and releasing, wonderfully dark and frighteningly bright, cold and warm, reflective and coarse. With his sketches and his writings, aided by the photo collages, audios, videos, and prints, he takes the visitor on a journey that is both enriching and thought provoking.” Lees ook de 3 artikelen in Indiase kranten (pdf) hierover. Naar aanleiding van de tentoonstelling heeft het Indiaase Journal of Landscape Architecture een lang interview met veel beelden geplaatst.