lopende projecten

OnPeilbaar, schetsvoorstel; Verburgtskolk, Oosterhout (Gld)

 

OnPeilbaar is een baken voor Oosterhout (Over-Betuwe), een dorp dat herhaaldelijk kwetsbaar is gebleken achter de dijk. OnPeilbaar wil een baken zijn dat helpt de kracht van het water zichtbaar te maken ook als de drukbevaren rivier gewoon rustig stroomt. Een kracht die met de klimaatverandering nu nog niet goed voorstelbaar toe zal nemen. OnPeilbaar is vooral een uitnodiging om te gaan dwalen in de uiterwaarden, de rivier weer te leren kennen van dichtbij. (download pdf OnPeilbaar)

OnPeilbaar is een ongevraagd schetsvoorstel dat ‘boven kwam drijven’ tijdens een research-by-design-studie naar adaptieve dijken voor Delta Ontwerp Platform-BNA-Waterschap Rivierenland.
Met een team van negen mensen leverden wij onze gedachten over deze ontwikkeling op onder de titel Argusogen. Zie ook www.adaptievedijk.nl

Met dank aan het team: Jeroen van Westen (Landschap & Kunst), Peter Hermens (Werkend Landschap), Wim Maas, Frank Vijftigschild (Maas Architecten), Henrike Branderhorst, Roelant van Dam, Arjen van der Linde (Tauw), Martijn Horst, Jan-Olaf Tjabringa (Cultuurland Advies).

Argusogen

 

Iedereen kijkt met ‘argusogen’ naar stijgende waterpeilen van zeeën en rivieren en de te verwachten grotere extremen. In onze visie op de Waal-bandijken tussen Tiel en Lent zetten we een koers uit voor het Nederlandse rivierenlandschap. Na duizend jaar dijken is het tijd voor een andere aanpak. Ontwerpend laten we zien dat het mogelijk is om een landschap te maken dat ‘meegroeit’ met het water, en waarin mensen hogerop wonen. Zeker zo belangrijk zijn de gedachten over hoe we die verandering samen in gang kunnen zetten. (download pdf Argusogen)

Zie ook www.adaptievedijk.nl

Opdracht Delta Ontwerp Platform-BNA-Waterschap Rivierenland
Ontwerpteam: Jeroen van Westen (Landschap & Kunst), Peter Hermens (Werkend Landschap), Wim Maas, Frank Vijftigschild (Maas Architecten), Henrike Branderhorst, Roelant van Dam, Arjen van der Linde (Tauw), Martijn Horst, Jan-Olaf Tjabringa (Cultuurland Advies).

Grenswereld

 

uitnodiging om de wereld tussen zout en zoet te ervaren

Een installatie van Jeroen van Westen en Anne Ausloos in de De Bewaerschole, Burgh Haamstede, binnen het programma Balanceren tussen Zoet en Zout.

Opening 22 maart 15.00 uur

mmv Koos de Muinck, componist en Pablo Guridi, basklarinet

inleiding Rob Maaskant, verteller
Er is geen heldere scheidslijn tussen Zout en Zoet, er ligt een wereld tussen, een grenswereld van primaire scheppingsdrift. Die grenswereld kunt u ervaren in de ‘eencellige’ expositieruimte van de Bewaerschole.. Binnenvallend en verschuivend daglicht projecteert een grenswereld van zoet en zout

Een jaar onderzoek ging vooraf
Jeroen en Anne pellen af wat ze -denken- te weten, en proberen zo zuiver mogelijk processen waar te nemen. Om die helderder zichtbaar te maken destilleren ze eenvoudige testopstellingen vanuit vragen die bij hun opkomen tijdens tochten in het veld; ze scheppen een conditie, en volgen (observeren) dan het natuurlijke proces. Uiteindelijk komt dat proces tot stilstand, op natuurlijke of op culturele wijze. Dat is het moment waarop ze terugkijken, het verzamelde materiaal op een andere wijze ter hand nemen, transformeren, en in een -nieuwe- samenhang presenteren. Een verslag/logboek van dit onderzoekstraject is in print versie verkrijgbaar in de Bewaerschole

Vechtpark 2014-

Curator beeldende kunst Vechtpark, 2010- …
De Vecht in Overijssel wordt -opnieuw- aangepast, dit keer terug naar een meer natuurlijke rivier. Hardenberg grijpt de kans om bewoners en natuur meer kansen te bieden om te leven met de rivier. “Het winterbed van de Vecht wordt het zomerbed van Hardenberg!” (Jeroen Hoogstraten) Het Vechtpark krijgt haar vorm door de halfnatuurlijke rivier. Half natuurlijk is half cultureel, de kunst ontwerpt mee aan het park en de rivier, de rivier stuurt mede de ontwerpen.

Na het deelgebied Molengoot is nu het Centrumgebied in ontwerp. December 2014 wordt het resultaat van een jaar lang samen ontwerpen door waterschap Vechtstromen, Gemeente Hardenberg, bewoners en kunstenaars, mmv RH-DHV gepresenteerd. Uitvoering van de werkzaamheden aan de rivier, dijk (met daarop een klein transferium als ingang op het vechtpark, ontwerp Observatorium), overlaat naar het Heemsermarspark (ontwerp Jeroen Hoogstraten) en dé brug naar centrum Hardenberg (ontwerp Atelier de Lyon) zullen naar verwachting in 2015 starten.

zie: Publiek gemaakt

Was getekend, de Runde 1995-2014 – oplevering

het project is gestart in 1995 als een opdracht van KIEV (Kunst in de Emmer Veenkoloniën), initiatief van de Herinrichting. Randvoorwaarde was het landschapsplan van Harry Berg (DLG), en de gemeentelijke visie Verborgen Rijkdom van Piet Ziel (Emmen). Beeldend kunstenaar Jeroen van Westen antwoordde met een masterplan. Zijn standpunt is dat het landschap het kunstwerk is, en stelde de (nieuwe) Runde voor als handtekening voor nieuwe verhalen in een veranderend landschap.

In de loop van bijna twintig jaar is het idee steeds breder omarmd en door velen verder uitgewerkt onder leiding van Waterschap Hunze en Aa’s, op 4 oktober 2014 werd de natuurlijk stromende beek in een culturele bedding geopend. Onderweg langs het riviertje vind u nieuwe natuur, een prijswinnend ontwerp van Jannis de Vries voor het kassengebied Rundedal, het Veenpark, huisplaatsen op het landgoed Scholtenzathe en binnengebied van en voor de bewoners van Foxel, beide net als het Fort voor het Water ontworpen door Jeroen van Westen.

mmv : Gemeente Emmen, Gemeente Vlagtwedde, Provincie Drenthe, Provincie Groningen, Waddenfonds, en Europese Unie.

zie ook film van de Runde als handtekening door het voormalige veenlandschap in zes deeltjes door
Jeroen van Westen, beeldend kunstenaar, mini-(heli)kopterbeelden gemaakt door Ramon Wind Kopterview, video en geluid nabewerking Raymond Oostenenk

 

 

 

 

 

Zwarte Gaten

De stichting Verborgen Landschap werkt vanuit het voormalig militaire terrein Buitenplaats aan de Koningsweg te Arnhem. Zij zetten verkenningen uit naar het gebied tussen stad (Arnhem) en de Hoge Veluwe (natuur en museum Kröller-Muller), met het doel te komen tot het programmeren van Landgoed Schaarsbergen. De opdracht was een verkenning naar Oorlog én Landschap voor deze omgeving.

In samenwerking met Jan de Graaf werd de militaire blik onderzocht en toegepast op het gebied. Historisch belangrijk bleek de bijdrage die in WOII werd geleverd aan de ontsluiting van het luchtruim, kijken in de derde dimensie, op afstand en bij nacht. Zowel aanval als verdediging ontwikkelde radar. De Duitse verdedigingslinie, de zgn Kammhuberlinie, had op vliegveld Deelen een hoofdkwartier.
Inhoudelijk is DE zet die wij doen, de Kammhuberlinie her-initialiseren in het landschap op basis van de toenmalige schuilnamen van de radarposten van  die linie. We blijven ons realiseren dat dit een zwarte periode is in de Europese geschiedenis, een periode met alleen maar verliezers. Wij ontdekten in de schuilnamen, dierennamen, onze kans om over te stappen naar het levende landschap en dan niet de nadruk te leggen op schuldig landschap. Het -bijna- ‘ lichtvoetige’ voorstel van een noctuarium waarin schalen in tijd en ruimte in elkaar schuiven tot een 1:1 werkelijkheid (het landgoed is het noctuarium), pleit in metaforische zin  voor historisch besef en verantwoordelijkheidsgevoel in levende politiek, natuur en onze cultuur.

Balanceren tussen zout en zoet 2014-

Hoe balanceren de mensen en de natuur op het eiland Schouwen-Duiveland tussen zoet en zout (water). Het kunstcentrum De Bewaerschole in Burgh Haamstede heeft twaalf kunstenaars uitgenodigd om in de komende vijf jaar (2014-2018) te reageren op dit thema. De Bewaerschole stimuleert samenwerking met economische, maatschappelijke en culturele organisaties op het eiland Schouwen-Duiveland en daarbuiten.

Samen met Anne Ausloos ondernemen we een zintuigelijke zoektocht via de schoonheid van het zout naar de grens tussen zoet en zout, hoe die in klei en zand kan worden waargenomen. U kunt ons onderzoek volgen op de facebook pagina Jeroen van Westen – Kunst en landschap, maar ook in de Bewaerschole.

Dichtbij

Delingsdijk

 

Bosbouw 2014-

In de afgelopen vijf jaar heb ik heel langzaam een band opgebouwd met twee hectare bos dat aan iedere rand uitzicht heeft, ik hou van de horizon. Het bos is een huis zonder muren, de bomen vormen ramen.
Iemand bouwde ooit een huisje in dit bos, eigenlijk meer een schuurtje. Of het bos weet heeft van het huisje weet ik niet, wel dat het huisje langzaam tot bosgrond vervalt. Ik zet af en toe dingen in dat huisje. Dingen? Het zijn eerder gematerialiseerde gedachten die bij mij opkomen als ik in dit bos ben. Als ik er iets bijplaats in het huisje haal ik iets anders weg. In die verandering die ik teken, fotografeer, film, … is het dat ik woon in het bos. Zo bouw ik aan een geheugen, een band met het bos en de wereld aan de horizon.

Volg het op Facebook Jeroen van Westen – Kunst en landschap

INVERSE fotowerken 2011-2014

In de afgelopen jaren maakte ik verschillende reizen naar Gujarat, India. Mijn vrienden Parth en Brinda Shah, architecten in Rajkot, leerden mij, mijn reisgenoten en gezin de ‘stepwells’ kennen die zo typisch zijn voor noordelijk Gujarat, een halfwoestijn. Stepwells zijn vaak diepe putten in de grond met trappen die leiden naar het grondwater. Water is heilig in een halfwoestijn, het zijn dan ook niet alleen functionele plekken, maar ook heilige plekken, tempels. Parth vergezelde me op de meeste trips na die eerste keer. Overal ontmoetten we gastvrijheid, de mensen waren behulpzaam in het vinden van de stepwells en wezen ons op andere in de buurt waar we geen weet van hadden uit onze bronnen.

“To visit a stepwell is to enter into the earth. One leaves the world’s sense of time and space behind and rediscovers the sky in the infinitely still water at the bottom. It is a transformative experience, difficult for me to explain, but one that has utterly changed my understanding of spatial reality, and thus of myself in the world.”

De stepwells in Gujarat zijn tamelijk onbekend niet alleen buiten India, maar ook in India! De enkele onderzoekers en fotografen die er internationaal over publiceerden voelen zich vooral aangetrokken tot het ritmische in de architectuur en de manier waarop het licht speelt met pilaren en het reliëf van gebeeldhouwde details overal in de architectuur. Het is makkelijk om daar de schoonheid van te zien, en het zijn beelden waarvan ook ik geniet. Maar ik voel me meer aangetrokken tot een zoektocht naar hoe de intrinsieke structuur van de stepwell is verweven met het in de aarde zijn. Dat is het niveau van waarneming waarin de kinetische zowel als de zintuiglijke ervaringen elkaar versterken.

INVERSE tekeningen 2011-2014

Bladerend door mijn aantekeningen zie ik dat het toch wel erg lastig is om in woorden en tekeningen goed een beeld op te roepen van hoe het nu echt is om in een stepwell te zijn. Ook architectonische tekeningen schieten tekort. Gewoonlijk heeft een gebouw ramen, deuren en vloeren die de bezoeker helpen bij een duidelijk gevoel van binnen en buiten. In een stepwell is dat lastiger, er is geen buiten, alleen een gelaagd binnen. Maar hoe kan dan die sensatie van het ín de aarde zijn worden gerepresenteerd. Zwaartekracht is een belangrijke factor in de ervaring, en dat verken ik in mijn video’s. In mijn tekeningen ontdek ik dat toch echt licht de ruimte ordent, en nog overtuigender wanneer de architectuur zelf niet getekend wordt: alleen maar schaduw (= alleen licht).

250 mm brede inkjet prints op papier, gemaakt van scans van de originele tekeningen die ongeveer 100mm breed zijn, gepresenteerd op dibond – oplage vijf

INVERSE video’s 2011-2014

We kijken naar de videobeelden op drie muren tegelijk. Op de middelste worden video’s getoond die de stepwells tonen als architectuur. Rechts beelden uit een camera die langzaam afdaalt in of opstijgt uit een put. Links opeenvolgende opnames die gemaakt zijn vanuit waterpotten. We ontdekken verbanden tussen de beeldstromen gebaseerd op overeenkomsten. Bijvoorbeeld hoe de vorm van een pot overeenkomt met het beeld dat een camera registreert wanneer die draaiend langzaam afdaalt in een put. Of, hoe de kleur van het natuursteen waarmee de stepwell is gebouwd lijkt op de kleur van een terra cotta waterpot, of hoe de textuur van de muur van de put lijkt op de afdrukken van het handwerk van de pottenbakker aan de binnenkant van een pot. De reflectie in het water in de put ontmoet af en toe exact het wat wazige vloeibare beeld van een camera in een pot die door het water in de pot omhoogkijkt. De camera ziet een donkere buikwand terwijl ze tuurt in het tegenlicht van de buitenlucht.

Links naar de video’s: Passage ; Reflection; Intimate Distance; Inverse; Inner Steps; Inward Out

Met dank aan Curdin Tones, reisgenoot en kritisch beschouwer; Allert van Westen, geluid; en Raymond Oostenenk voor zijn hulp bij afronding van de videomontages.

INVERSE boeken 2011-2014

Inverse is een set van twee boeken. Eén boek brengt de kijker op verschillende posities in de ‘stepwells’ (* zie Inverse foto’s). De lange foto’s in stand format staan zo over twee pagina’s dat de ogen van de lezer zich net zo bewegen als een bezoeker door een stepwell zou lopen.

Het tweede boek is een reisboek. Het is gebaseerd op de aantekeningen die ik publiceerde op een blog. In een intense dialoog met vriend en kunstenaar Michael Pestel is de tekst herschreven met meer aandacht voor reflectie op de ervaringen. In de epiloog schrijft Michael:

“While my own exploration of Inverse has helped to recalibrate and intensify connections between architecture, nature and language, more than anything, I have been inspired by the binary of the sublime experience and pragmatic motivation that runs deeply through Jeroen’s text – the discovery of the stepwell as an entrance into self knowledge and art, and the call for more enlightened water management throughout the world.”

Boeken als een set, 120x263x20mm – 200 genummerd en gesigneerd + 500 in India, waarvan 300 als geschenk naar architectuur opleidingen + 50 epreuve d’artiste
Boekpresentatie India: IHAG, Puna, 13 december 2013
Boekpresentatie NL: Johan Deumens Gallery, Gabriel Metsustraat 8 1e etage Amsterdam, april 2014

U kunt Inverse bestellen per mail, prijs 49 euro inclusief verzenden binnen NL.

POINT of DEPARTURE 2013

Inwoners van het de kleine ‘Ghost town’ Matfield Green in Chase County, Kansas die zijn betrokken bij de galerie van Pioneer Bluffs en het Centre for living Education hebben gevraagd hoe kunst kan bijdragen aan de renaissance van de kleine gemeenschap. Met de komst van het National Park Flint Hills in het nabijgelegen Strong City werd Matfield Green een vertrekpunt voor mensen die de Flint Hills kunnen waarderen. Enkele van de veertig huisjes waaruit het dorp bestaat zijn opgeknapt en worden verhuurd aan zulke bezoekers. De prairie is kaal, open, ruim, en niet makkelijk. Bekend van de cowboy-romantiek, is de werkelijkheid harder en poëtischer tegelijk. De mens trekt zich deels terug, het prachtige ecosysteem herstelt zich in dit laatste stukje echte prairie.

Het voorstel Point of Departure berust op drie pijlers die een platform ondersteunen waarop nieuw werk kan ontstaan. In Exploration wordt de prairie van de Flint Hills doorkruist, op zoek naar tekens van de veranderingen die de wisselwerking natuur en cultuur te weeg hebben gebracht. In Uncovering worden bouwwerken die door de mens zijn gemaakt, en verlaten, uit de foto’s van de plek geknipt om plaats te maken voor een volgende stap. Conceptualization zet die stap vooruit door achteruit te gaan in de tijd en een bouwkundige tekening te maken van het gevonden en in verval geraakte object: dus terug naar het moment voor het werd gebouwd. Gaver en schoner kan het niet, een niet gematerialiseerd concept, en de objecten krijgen dan ook nieuwe namen: de kunst herneemt de werkelijkheid. In Creation/re-creation blijkt dan dat de artefacten niet langer in verval zijn, maar in feite de basis voor een nieuw kunstwerk. De opgave is om deze artefacten om te vormen tot instrumenten die de mogelijkheden tot contact met natuur en cultuur vergroten, om deze plekken te veranderen tot situaties waar je tot een nieuw begrijpen van het lokale landschap kunt komen.

Voorstel Point of Departure, 2013 door Jeroen van Westen (NL) en Anne Ausloos (B), ism Bill Mc Bride (USA) en Ton Haak (USA)

eArth

Download Point of Departure
tornar

uncovered

Sky Deep 2013

Niets is wat het lijkt als je kijkt naar deze betonnen snede in de aarde. De toelopende muren creëren een optische illusie; de hoek komt overeen met onze perceptie van perspectief. Als je de ene ingang neemt, wordt je tegengehouden door een diepte. Kijk in deze diepte, en je kijkt weer naar buiten door de andere ingang. Als je deze andere ingang neemt, word je onder het dak onmiddellijk verblind door het licht van de zon dat van het eind van de smalle tunnel in de aarde komt. De muren zijn een warme kleur rood, het dak was van klei (het weer in Kansas is hard en extreem), en het licht is treffend. Het verbindende element in dit werk is een spiegel, zodanig in een hoek geplaatst, dat het vrijwel onmogelijk is jezelf erin te zien. De spiegel is een raam tussen de diepte van de aarde en de hemel erboven, voor eenieder die in de aarde staat. Bij de equinox zijn zonsopgang en zonsondergand bijna perfect uitgelijnd met Sky Deep.

Door: Jeroen van Westen en Anne Ausloos
Met speciale dank aan: Bill McBride en Thea van der Geest

Vissend verleden 2011-2014

Vistrap Stuw – DLG + Waterschap Regge en Dinkel.

De Regge wordt weer een half natuurlijke laaglandrivier, en daarmee moeten ook de instromende waterlopen ecologisch zo goed mogelijk op de Regge worden aangesloten. De stuw in de Entergraven moet gehandhaafd blijven, maar wordt teruggelegd om de Regge meer vrijheid te bieden in haar eigen dal. Naast de stuw komt een ruime vistrap om migratie van levensvormen in het water mogelijk te maken.

De lange vistrap krijgt een speciale vorm die als een ‘dam’ in het landschap lijkt te liggen waarin de stuw is opgenomen. Dit beeld refereert aan hoe vroeger de schippers op de Regge deze vaak op moesten stuwen met tijdelijke dammen om bij lage waterstand toch nog te kunnen varen: “Varen waar geen water is”, is de titel van een boek over de scheepvaart op de Regge.

Voorgesteld is om de oude stuw te handhaven als een ‘folly’ in het Reggedal. Nadere studie naar beschikbaarheid gronden en hydrologische consequenties voor de landbouw van de verschillende mogelijke tracés voor de Regge zullen uitwijzen of dit mogelijk is. Handhaving van de oude stuw zal de leesbaarheid vergroten van deze verandering in opvatting over hoe we als cultuur leven met water en natuur.

Opdrachtgever: Waterschap Regge en Dinkel ism DLG regio Oost
Een nadere uitwerking uit de serie REGGE-ONTMOETINGEN binnen het project Verbeelding van de Regge voor de herinrichting Rijssen-Enter van DLG Regio Oost.

Download hier het ontwerp Vissend Verleden (pdf).

Ontwerp 2011/12, uitvoering zomer 2013.

Elegie voor twee polders 2011-

Buijtenland van Rhoon

Het Buijtenland van Rhoon is de naam van een project in het kader van de PKB (Planologische Kern Beslissing) voor de tweede Maasvlakte. Het gaat om de transformatie van een viertal polders van nu puur landbouwgebied naar landbouw-recreatie en natuur onder regie van de Provincie Zuid-Holland. De opdracht is om binnen de geplande transformatie van twee polders tot natuurgebied, een eerbetoon aan die polders te realiseren. PKB’s zijn nationaal beleid, projecten die eruit voortkomen botsen soms met lokale belangen en verlangens, zo ook hier.

In het voorstel dat werd gehonoreerd in 2010, is een antwoord in twee delen voorgesteld. In het eerste deel, Grondtonen (landart), staat de kernvraag van leven met water in de delta centraal: zacht terugtrekken, of hard verdedigen. Als tweede werd een proces voorgesteld, Tussentonen, waarin is samengewerkt met een geïnteresseerde groep toekomstige gebruikers van het gebied. In Tussentonen is met de groep van twintig mensen een jaar lang vanuit de zintuiglijke waarneming de eigen verhouding met het lokale landschap onderzocht in het perspectief van de voorgestelde verandering. Deze ervaringen zijn ingezet bij het vormgeven van zitten, lopen, oversteken, kijken, proeven, ruiken: het ontmoeten van het nieuwe landschap, zo dat karakteristieken en betekenissen van het voorafgaande meegenomen worden in het nieuwe.

In samenwerking met Karina Hendriks, Theo Reitsema en Remko Andeweg en een twintigtal excursisten.

Zie ook de website Tussentonen.
Download het voorstel Tussentonen (3 MB)
Download eindverslag Tussentonen najaar 2011- zomer 2012 (5Mb)

Voorlopig ontwerp: Elegie voor twee polders winter 2012

Definitief ontwerp en uitvoering naar verwachting vanaf 2017, afhankelijk van lopende democratische processen.

Zwerferf ’t Sprakel 2009-2014

Erve Sprakel, Ha buurman!
Op deze nieuwe plek ligt een oud erf. Oude erven in Twente zwerven. De oude boerderij vervalt of voldoet niet meer en wordt op korte afstand herbouwd. Het oude erf Sparkel dat nu is opgegraven lag deels onder een nieuwere herbouw. Met de archeologische resten is een spoor van wegstenen geplaatst tussen de oude locatie en de nieuwe. In de stenen zijn woorden gekapt die horen bij de lokale geschiedenis van het erf. Op de nieuwe locatie is de vloer van de oudste deel weer gelegd, de grote zwerfkeien liggen op eenzelfde plek als ze in het oude fundament hadden. De oude put is terug, op dezelfde plek in de plattegrond, maar in een andere vorm, nu als baken boven de grond. Op de deel een nieuwe grote tafel met daarin de tekst Ha Buurman. Een ontmoetingsplek met de tijd voor oude en nieuwe bewoners van het gebied.

In de opdrachtomschrijving van de Gemeente Enschede werd uitgegaan van op termijn een parkachtige ontwikkeling in de stadsrandzone tussen Deppenbroek en bouwplan ‘t Vaneker. Hiermee zal de ruimtelijke structuur (en gebruik) van de randzone duidelijk veranderen, daarbij wordt gedacht aan vormen van mede-gebruik die aansluiten bij het oude leven van het land. Passend in deze gedachtegang vroeg de gemeente om na te denken of, en hoe de archeologische resten van het vroeg 18e eeuwse erve Sprakel een rol kunnen spelen.

Eerste ontwerp 2009, herontwerp voorjaar 2013, ism Piet Ziel en Henk Visscher.
Mede mogelijk gemaakt door de Provincie Overijssel.

Eerste werkboek/schetsontwerp ism Piet Ziel, mede op basis van voorlopig ontwerp van Henk Visscher Download het ontwerpboek: Zwerferf-‘tSprakel (2,4Mb)

Laage Diepenveen 2008-

 

Ontmoeting van mens en water, tussen open en verborgen

In opdracht van Henk Hengeveld.
In samenwerking met Waterschap Groot Salland en Noël van Doorn, landschapsarchitect.

In de nabijheid van Deventer ligt het dorp Diepenveen. Een kleine waterloop parallel aan de IJssel, de Zandwetering, is van essentieel belang voor de waterbeheersing van het gebied. Aanpassen van deze waterloop­ aan de nieuwste inzichten op het gebied van ecologie en klimatologische veranderingen scheppen de mogelijkheid om deze her in te richten met oog voor recreatief medegebruik. De kern van het nieuwe waterbeheer is water de tijd geven om te worden opgenomen door het landschap, bodem, planten, dieren. Door het water meer ruimte te geven en te vertragen krijgt het die tijd.

Het ontwerp van Laage Diepenveen is gebaseerd op de onderhoudscyclus van het Waterschap. Een klein labyrint dat wordt gevormd door waterloop en kades leidt de mensen door het gebied. De omweg verlengt de tijd voor water en mens. Nu er nog geen boompjes en struiken zijn opgeschoten in het retentiegebied kunnen de bezoekers het hele labyrint overzien. Wanneer over een paar jaar de lage delen zijn volgegroeid, is het pad een besloten ‘gang’, en zal de put in het hart verscholen liggen. Na groot onderhoud ligt het labyrinth weer open. Peilverschillen, onderhoudscyclus, de ring van twaalf knotwilgen, vlonders, brug en bank, alles is zo ontworpen dat ook de mens de tijd krijgt om het water en het landschap, dat door het water wordt gevoed, indringend waar te nemen.

In uitvoering.

Verbeelding van de Regge ONTMOETINGEN 2009-

Het Waterschap Regge en Dinkel werkt samen met de DLG binnen de Herinrichtingen Enter en Rijssen aan de Regge. In deze samenwerking is ruimte geschapen voor de kunst onder de noemer Verbeelding van de Regge waar ook het eerder in gang gezette project Elsenerbeek deel van uitmaakt.

De Regge wordt door het Waterschap stap voor stap omgevormd van een gekanaliseerde rivier naar een bedding voor een natuurlijke dynamiek van het water. Dit betekent dat de natuur co-auteur wordt, en eist van de ontwerpers het formuleren van een zo sterk mogelijk cultureel concept dat maximaal ruimte biedt aan de natuur. Juist uitgevoerd komt een proces op gang waarbij de rivier langzaam terug groeit in de tijd, zich zelf weer vormt analoog aan de Regge zoals die in de Hottinger atlas is afgebeeld.

De kunst draagt bij aan het helder stellen van het culturele concept, met als kernpunten: keerpunt (omkering!) in het denken over watermanagement, en, de Regge is de handtekening van een post-glaciaal landschap met een lange rurale geschiedenis. Westelijk Twente is in een informeel landschap, kleinschalig, afwisselend. De Regge is een bescheiden waterloop, klein tot aan de samenstroming met de Eksose Aa/Doorbraak, maar ook de hoofdader van het westelijke Twentse Watersysteem en daarmee een lange, vaak moeizame, transportgeschiedenis. Iedere beek die instroomt brengt een eigen cultuur mee die samen de Regge vormen.

Vanuit provincie, gemeenten en Herinrichting is er de sterke wens om met de aanpassing van de Regge het dal als geheel natuurlijk te ontwikkelen en recreatief te ontsluiten. Een leidende rol ligt hier bij Landschap Overijssel.

De deelname aan dit projectteam heeft ook geresulteerd in een reeks concrete voorstellen die in het werkboek ONTMOETINGEN zijn te vinden.
Met dank aan: projectgroep Regge REG olv DLG en Waterschap R&D, Gerdien Smit, Arcadis, Martien Knigge voor Landschap Overijssel