Automatische concepten

In de afgelopen jaren maakte ik verschillende reizen naar Gujarat, India. Mijn vrienden Parth en Brinda Shah, architecten in Rajkot, leerden mij, mijn reisgenoten en gezin de ‘stepwells’ kennen die zo typisch zijn voor noordelijk Gujarat, een halfwoestijn. Stepwells zijn vaak diepe putten in de grond met trappen die leiden naar het grondwater. Water is heilig in een halfwoestijn, het zijn dan ook niet alleen functionele plekken, maar ook heilige plekken, tempels. Parth vergezelde me op de meeste trips na die eerste keer. Overal ontmoetten we gastvrijheid, de mensen waren behulpzaam in het vinden van de stepwells en wezen ons op andere in de buurt waar we geen weet van hadden uit onze bronnen.

“To visit a stepwell is to enter into the earth. One leaves the world’s sense of time and space behind and rediscovers the sky in the infinitely still water at the bottom. It is a transformative experience, difficult for me to explain, but one that has utterly changed my understanding of spatial reality, and thus of myself in the world.”

De stepwells in Gujarat zijn tamelijk onbekend niet alleen buiten India, maar ook in India! De enkele onderzoekers en fotografen die er internationaal over publiceerden voelen zich vooral aangetrokken tot het ritmische in de architectuur en de manier waarop het licht speelt met pilaren en het reliëf van gebeeldhouwde details overal in de architectuur. Het is makkelijk om daar de schoonheid van te zien, en het zijn beelden waarvan ook ik geniet. Maar ik voel me meer aangetrokken tot een zoektocht naar hoe de intrinsieke structuur van de stepwell is verweven met het in de aarde zijn. Dat is het niveau van waarneming waarin de kinetische zowel als de zintuiglijke ervaringen elkaar versterken.